Stopy procentowe stanowią instrument służący osiąganiu stabilności na rynku. Wdrażanie optymalnej polityki pieniężnej bez nich nie byłoby możliwe. Czym jednak są stopy procentowe oraz jakie rozróżniamy ich rodzaje? Poniżej odpowiedź na te nurtujące, również dla indywidualnych uczestników, kwestie.

Stopa procentowa jest pojęciem szerokim – może bowiem oznaczać zarówno stopę oprocentowania kredytu, depozytu jak i tego, na ile instrumenty dłużne są dochodowe. Mało tego – stopa może stanowić instrument o krótkoterminowym bądź długoterminowym zasięgu. O tym, który z nich będzie najbardziej adekwatny do aktualnej sytuacji gospodarczej również decyduje bank centralny danego kraju.

Znaczenie stóp procentowych dla osób fizycznych

Znaczenie stóp procentowych dla „przeciętnego Kowalskiego” sprowadza się do tego, że zmiany w ich wysokości wpływają na wysokość oprocentowania kredytu oraz wartość spłacanych rat. Gdy rośnie poziom stóp procentowych korzystniejszą decyzją od zaciągania pożyczki pozostaje odłożenie pieniędzy w banku – dzięki wyższemu poziomowi depozytów. Ma to naturalnie wpływ na gospodarkę – spada bowiem popyt na zakup dóbr różnego rodzaju (przeważnie sprzętu RTV, AGD oraz innych „większych” zakupów). Jakie są tego konsekwencje? Cóż, ponieważ rynek jest elastyczny, ceny tych artykułów przestają się podnosić, bądź wręcz spadają. Z kolei niższe koszty pożyczki, wynikające z niskiego poziomu stóp procentowych, prowadzą do wzrostu konsumpcji, a także zainteresowania kredytami. W konsekwencji jednak rośnie popyt, a w dalszej perspektywie – ceny. Jak łatwo zauważyć, wysokość stóp procentowych ma dla indywidualnych uczestników rynku znaczenie kluczowe – stąd ich ustalanie, leżące w gestii profesjonalistów, musi być poprzedzone kompleksowymi analizami.

stopy procenowe

Stopy procentowe a podmioty gospodarcze

Co jednak z podmiotami gospodarczymi? Tutaj także można zauważyć wpływ poziomu stóp. W momencie, gdy dostępne są kredyty o niższych kosztach wzrasta poziom inwestycji. W efekcie tego gospodarka w wymiarze makroekonomicznym ma większe szanse na rozwój. Gdy jednak stopy procentowe są wysokie, przedsiębiorstwa niechętnie finansują inwestycje, skupiając się na selektywnej realizacji projektów w przyszłych terminach. Warto zauważyć, iż zwiększają się też wydatki na samo funkcjonowanie firmy, toteż decyzje o redukcji kosztów nie są niczym niespotykanym.

Szacowanie rynkowego poziomu stóp procentowych jest wykonalne dzięki analizie poszczególnych ekonomicznych wartości. Można do nich zaliczyć m.in. wysokość oraz dynamikę zmian w ramach PKB (produktu krajowego brutto), poziom deficytu w budżecie, sytuację na rynku handlowym, kwestie ryzyka gospodarczego a także politycznego, wysokość inflacji etc. Polityka stopy procentowebanku centralnego (w Polsce jest to NBP – Narodowy Bank Polski) ma istotny wpływ na realne funkcjonowanie przedsiębiorstw oraz indywidualnych konsumentów.

Rodzaje stóp procentowych

Rodzaje stóp procentowych, które determinują codzienne życie gospodarcze różnicują się na:

  • depozytową – odpowiadającą za transakcje przeprowadzane w skali makro (poziom międzybankowy). Stopa depozytowa wskazuje, jaką ilość środków od banku centralnego otrzymają banki komercyjne w przypadku złożenia przez nie depozytów;
  • lombardową – gdzie ponownie ustalane są elementy ruchu środków w systemie międzybankowym. Stopa lombardowa to inaczej stawka, po której bankom komercyjnym udzielane mogą być pożyczki (przez bank centralny);
  • referencyjną – wskazującą na rentowność specjalnych, tygodniowych bonów pieniężnych sprzedawanych komercyjnym bankom przez NBP i pozwalającą określić poziom oprocentowania krótkoterminowych kredytów;
  • redyskontową – określającą poziom stawek za zdyskontowanie w banku centralnym weksli (od przedsiębiorstw bądź klientów indywidualnych);