Świat sztuki bez opery byłby zdecydowanie uboższy. I choć współcześnie jej popularność jest mniejsza, niż w wiekach ubiegłych, zjawisko to nadal fascynuję znaczą liczbę melomanów. Niezależnie od tego, czy docenia się złożoność dzieł operowych, warto poznać początki oraz najważniejsze miejsca rozwoju tego gatunku.

Co ciekawe, słowo „opera” w języku włoskim oznacza po prostu „dzieło” – i jest to jak najbardziej adekwatna nazwa dla łączącego w sobie kilka rodzajów sztuki widowiska. Partie wokalne (zarówno w formie solowej, jak i chóralnej) przeplatają się w nim z recytatywami, elementami orkiestrowymi czy wstawkami baletowymi. Wyróżnia się kilka rodzajów opery, wśród których znajdują się formy obecnie rzadko już wystawiane, jak wodewile czy opery balladowe. Dzieła mogą być wyłącznie śpiewane (opera seria), zawierać elementy komiczne (buffa bądź semiseria), a także posiadać mniej wysmakowaną, a bardziej rozrywkową formułę i tematykę (operetki).

Historia

Początki opery sięgają przełomu XVI i XVII wieku. Wtedy to we Włoszech powstała pierwsza, niepolifoniczna kompozycja, w której zawarto akompaniament muzyczny, ale też deklamację. Pierwsze opery nosiły miano „dramatów muzycznych”, i doskonale oddawało to ich charakter. Muzykę tworzono tak, by dopasować ją do wartości poetyckich, dlatego też dominował styl recytatywny. Pierwotnie była to elitarna forma rozrywki – premiery odbywały się na dworach książęcych, a liczba wystawianych przedstawień była nieduża z uwagi na horrendalne koszty przedsięwzięcia. Trzeba było zaczekać jeszcze kilka lat, by formuła opery uległa modyfikacjom.

opera

Stało się to we Florencji, za sprawą Claudio Monteverdiego, który w dziele pt. „Orfeusz” z 1607 roku wprowadził innowacje takie jak powiększenie zespołu orkiestrowego, wzbogacenie melodyki, wprowadzenie partii w duetach oraz tercetach. Te czynniki sprawiły, iż współcześnie uważa się go za twórcę gatunku. Najważniejsze miejsca rozwoju opery znajdują się oczywiście na terenie Włoch. Są to: Wenecja (gdzie powstał pierwszy teatr operowy), Rzym, Neapol (który rozsławił w XVII wieku Alessandro Scarlatti). Inne europejskie ośrodki znajdowały się na terenie Francji (głównie w Paryżu). Dla odmiany w Anglii, Austrii czy Królestwie Niemiec formuła opery włoskiej przyjmowana była dość chłodno.