Kabaret to forma rozrywki niezwykle popularna – szczególnie na obszarze naszego kraju. O ile domeną komików z USA pozostaje stand – up oraz pokrewne formy, to historia kabaretu w Polsce obejmuje raczej widowiska o charakterze satyrycznym, skecze, monologi, piosenki tudzież scenki rodzajowe. Szczególnie popularne pozostają przedstawienia komentujące aktualną rzeczywistość społeczną i polityczną. Jak jednak do tego doszło?

Warto zauważyć, iż pierwsze kabarety miały zupełnie inny charakter, niż te istniejące współcześnie. Za miejsce narodzin pierwszego kabaretu uznaje się Kraków, gdzie w roku 1905 utworzono w Jamie Michalika „Zielony Balonik”. W Jamie wystawiano m.in. satyryczne widowiska i szopki z tekstami najlepszych polskich pisarzy i poetów, takich jak Tadeusz Boy – Żeleński. Prócz „Zielonego Balonika” funkcjonowały jeszcze inne kabarety, niemniej jednak ich prawdziwy rozkwit nastąpił w okresie 20-lecia międzywojennego. Wtedy to w twórczość grupy „Qui Pro Quo” zaangażował się sam Julian Tuwim, a w kolejnych interpretacjach bogatego repertuaru można było zobaczyć m.in. Adolfa Dymszę czy Hankę Ordonównę. „Qui Pro Quo” przetrwał kilka lat, po czym przekształcił się w „Cyrulika warszawskiego”, w którym po raz pierwszy zastosowano formułę satyry o cechach politycznych. Co istotne – w kabarecie można było spotkać zarówno satyryczne, ale i nastrojowe elementy – tendencja ta utrzymuje się do dzisiaj – w zależności od tego, jaki charakter ma utworzona grupa oraz konkretne widowisko.

II wojna światowa przerwała rozwój wielu sfer kultury – w tym kabaretu. Dopiero po jej zakończeniu po raz kolejny podjęto się zadania odbudowania sceny satyrycznej. Istniały wtedy takie kabarety, jak „Siedem Kotów” (z tekstami Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego), Studencki Teatr Satyryków „Bim Bom” (w którym występował m.in. Jacek Federowicz), „Wagabunda” (z Wiesławem Michnikowskim czy Stanisławem Tymem), a wreszcie kultowa „Piwnica pod Baranami” oraz „Teatrzyk Zielona Gęś”. Kolejnym z legendarnych kabaretów pozostawał stworzony przez duet Przybory oraz Wasowskiego „Kabaret Starszych Panów”. W nim mniej istotna była sfera polityczna, a większy nacisk kładziono na obyczajową oraz społeczną.

Lata 60 XX wieku przyniosły dalszy rozwój w dziedzinie satyry. Pojawiły się tak ważne grupy jak kabaret „Pod Egidą” Jana Pietrzaka, który przez wiele lat wiódł prym w dziedzinie humoru politycznego podawanego w zakamuflowanej, często skłaniającej do refleksji formie. Kolejna dekada przyniosła dalszy rozwój w tej dziedzinie – utworzono kabaret „TEY” (w którym występowały m.in. takie legendy polskiej sceny satyrycznej jak Bohdan Smoleń, Zenon Laskowik, Rudi Schubert czy Janusz Rewiński), wrocławską „Elitę” (istniejącą do dzisiaj), a także wprowadzono nowe formy, takie jak występy typu stand – up.

Historia kabaretu w Polsce

Na przestrzeni lat forma kabaretowych występów znacznie ewoluowała. Obecnie skecze są bardziej teatralne, częściej używa się rekwizytów, kostiumów, form audio-wizualnych.

Mniej jest także humoru zawoalowanego, a więcej prostych (czasem nawet wulgarnych) tekstów trafiających do publiczności masowej.

Niemniej jednak scena kabaretowa nadal jest w rozkwicie, a niektóre z grup funkcjonują na niej już od kilku dekad – starczy wspomnieć takie zespoły jak kabaret „Rak”, „OTTO”, „Koń Polski” czy „Kabaret Moralnego Niepokoju”. Wciąż popularną formę stanowią występy satyryków dających solowe występy. Istotne jest to, iż wśród repertuaru poszczególnych twórców można zauważyć dalece idącą różnorodność. Rekompensuje to niejako pewien brak dawnego sznytu oraz humoru pełnego niedopowiedzeń. Dowodem na to są pełne sale czy amfiteatry, a także miliony widzów przed telewizorami. Łatwo można stąd wywnioskować, iż historia kabaretu w Polsce nieprędko się zakończy.