Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie w obecnym kształcie funkcjonuje od 1991 roku. Wtedy to, 12 kwietnia podpisano jej akt założycielski, poprzedzony sporządzeniem stosownej ustawy. Jednak również wcześniej w burzliwej historii Polski na terenie stolicy funkcjonowała GPW. Rzecz jasna w innej formie. Jakie były jej przedwojenne losy?

Przedwojenna historia GPW

Otwarcie pierwszej giełdy miało miejsce już w roku 1817. W owym czasie dominował handel obligacjami i wekslami, natomiast w ciągu kilku dekad wzrosło również znaczenie akcji. Poza giełdą w Warszawie na terenie II RP (a więc w latach międzywojennych) funkcjonowały również giełdy w innych miastach (m.in. w Poznaniu, Krakowie czy Lwowie). Giełda Pieniężna w Warszawie od początku miała jednak największe znaczenie, generując około 90% obrotów. Wybuch II wojny światowej sprawił, iż zatrzymała się również historia giełdy w Warszawie. Okres odbudowy państwa polskiego po wojnie to czas, w którym kontrolę nad finansami przejął aparat rządowy. W związku z tym reaktywacja giełdy, w świetle gospodarki centralnie planowanej była praktycznie niemożliwa.

Lata 90 i współczesność

Wraz ze zmianą ustrojową pod koniec lat 80 podjęto kolejne próby odbudowania gospodarki rynkowej. Postępowała prywatyzacja, rozwijał się kapitalizm – niemniej jednak brakowało fachowej wiedzy czy nowoczesnych rozwiązań organizacyjnych oraz prawnych regulacji. Z pomocą przyszli francuscy specjaliści – Spółka Giełd Francuskich oraz Centralny Depozyt. Dzięki temu opracowano adekwatne prawne regulacje dotyczące obrotu papierami wartościowymi, a także działania domów maklerskich, funduszy powierniczych oraz giełdy. Jako organ kontrolny powołano Komisję Papierów Wartościowych. Zadania GPW miały się odtąd sprowadzać do:

  • kształtowania powszechnego kursu papierów wartościowych poprzez koncentrację ich popytu i podaży;
  • zabezpieczenia przebiegu wszelkich transakcji i rozliczeń;
  • informowania o aktualnej wartości papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu giełdowego, celem określenia ich aktualnej wartości.

Historia GPW w Warszawie

Najnowsza historia GPW w Warszawie rozpoczęła się 12 kwietnia 1991 roku, gdy podpisano jej akt założycielski. Początki były rzecz jasna skromne. Podczas pierwszej sesji, z 16 kwietnia, zanotowano akcje zaledwie 5 spółek, a łączny obrót nie przekroczył 2000 USD. Przez pierwsze lata sesje odbywały się jedynie raz w tygodniu, a udział inwestorów zagranicznych był niewielki. Dynamiczna ekspansja GPW przypada na drugą połowę lat 90. Wtedy to sesje zaczęły odbywać się codziennie, a giełda została członkiem Światowej Federacji Giełd, odpowiadającej na ujednolicanie standardów, wzrosła też liczba notowanych spółek.

Współcześnie GPW to druga po Bukareszcie giełda Europy Środkowo – Wschodniej pod względem obrotu oraz dynamiki rozwoju.

Prowadzi dwa rynki – regulowany dla akcji, oraz mniejszy, alternatywny rynek dla spółek wzrostowych. Jej status prawny określa się mianem spółki publicznej.

Czym właściwie zajmuje się giełda?

Instytucja GPW umożliwia obrót papierami wartościowymi różnego rodzaju, ale również dopuszczonymi do obrotu innego typu instrumentami finansowymi. Zasady działania giełdy są określane przez stosowne regulaminy, jak i ustawy. Kontrolę nad całością sprawuje Komisja Nadzoru Finansowego. Głównymi indeksami giełdowego rynku są: WIG, WIG20 i WIG30, a ilość notowanych na niej spółek zamyka się w liczbie 477 (z czego pewien procent stanowią spółki zagraniczne, generujące większość kapitału – 609,3 mld z 1,188 bln).