Giełda wielu osobom nasuwa na myśl skojarzenia z gorączkowymi działaniami maklerów, ogólnym chaosem oraz sporym ryzykiem dla inwestorów. Jak jednak jest naprawdę? Warto zdobyć podstawowe informacje dotyczące tego, czym jest giełda oraz w jaki sposób funkcjonuje. Chociażby po to, by zweryfikować, na ile jej stereotypowe pojmowanie jest prawdziwe. Na wstępie możemy podpowiedzieć – jedynie w minimalnym stopniu.

Giełda to przede wszystkim sesje handlowe – wbrew pozorom zorganizowane oraz dotyczące szczegółowo zdefiniowanych środków finansowych. Niezwykle istotnym jest obowiązujący regulamin, a także zmieniające się codziennie notowania dotyczące cen konkretnych akcji. Regulacje mają za zadanie wprowadzać porządek nie tylko w sferze zawieranych przez pośredników (w imieniu inwestorów) transakcji, ale także w zakresie obowiązków i praw członków giełdy, organizacji zarządzania, technik i warunków, w jakich transakcje są przeprowadzanie, oraz sposobów na rozstrzyganie ewentualnych sporów czy reklamacji. By odpowiedzieć w pełni na pytanie, czym jest giełda, konieczne jest też określenie, jaki jest cel jej funkcjonowania.

Zasady funkcjonowania giełdy

Należy podkreślić, iż giełda stanowi instytucję prywatno – prawną, zrzesza zarówno kupców, jak i bankierów (oraz rzecz jasna pośredników), przy czym liczba akcjonariuszy jest na ogół ograniczona – a tylko członkowie posiadają uprawnienia do zawierania transakcji. Akcjonariuszem można nazwać inwestora instytucjonalnego (który może być zarówno osobą fizyczną, jak i prawną). By poprawnie funkcjonować, giełda musi spełnić szereg warunków. Poza przejrzystym regulaminem, obowiązującym zarówno sprzedających, jak i nabywających udziały, konieczne jest posiadanie instrumentów pozwalających na:

  • organizowanie regularnych sesji w ustalonym uprzednio czasie i miejscu, z odpowiednim wolumenem transakcji – dzięki czemu mają one gwarancję odpowiedniej płynności;
  • udostępnianie niezbędnych informacji (m.in. dotyczących aktualnych cen) wszystkim członkom systemu i dbanie o transparentność rynku;
  • zapewnienie bezpiecznego rozliczania każdej z transakcji – w ramach szybko działającego, możliwie bezawaryjnego systemu informatycznego.

Czym jest gielda

Rodzaje giełd

W ramach pojęcia giełdy można wyróżnić jej kilka rodzajów – w zależności od dominujących dóbr będących przedmiotem obrotu, oraz rodzaju zawieranych transakcji. I tak, wyszczególnić można:

  • walutowe – czyli zapewniające obrót instrumentami pieniężnymi;
  • towarowe – gdzie zawierane są transakcje z zakresu handlu konkretnymi produktami;
  • usług – z różnorodnych branż, obecnie rzadziej spotykane;
  • papierów wartościowych (towarowo – finansowe);
  • fizyczne – gdzie dostawa dóbr w możliwie najszybszym terminie to priorytet;
  • instrumentów pochodnych – w których przedmiotem obrotu są derywaty;
  • terminowe – zapewniające ewentualny zysk w określonym terminie w przyszłości.

Najbardziej znana giełda w Polsce…

…to oczywiście Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie. Przez ponad 20 lat funkcjonowania zdążyła ona zdobyć znaczącą pozycję na rynku środkowoeuropejskim. Ten typ giełdy sprowadza się do zawierania transakcji w sposób nowoczesny – przy pomocy zapisów elektronicznych, odwzorowujących środki, jakie inwestujący oraz kupujący posiadają na swoich kontach w ramach systemu biur maklerskich. Można powiedzieć, że GPW stanowi przykład funkcjonującej w uporządkowany (i wykorzystujący zaawansowane instrumenty) giełdy na miarę XXI wieku. Stąd – skojarzenia z przekrzykującymi się, spoconymi panami w czerwonych szelkach oraz panującym wokół chaosem zdecydowanie nie przystają do współczesnego obrazu tej instytucji.